Opis przedmiotów

Stylistyka i retoryka tekstów angielskich (dr Tomasz Konik)
Celem zajęć jest rozwijanie wiedzy studentów na temat repertuaru i zasad użycia charakterystycznych środków leksyko-gramatycznych języka angielskiego (na tle języka polskiego) oraz doskonalenie umiejętności studentów w zakresie identyfikacji oraz rozumienia zasad użycia tych środków w tekście wyjściowym. w szczególności chodzi o te właściwości stylistyczne i aspekty organizacji retorycznej tekstów angielskich, które wiążą się ze zróżnicowaniem tekstów ze względu na rejestr (styl funkcjonalny), typ oraz gatunek tekstu, a także z podziałem na regionalne i środowiskowe odmiany języka angielskiego.
W efekcie słuchacz:

  • zna zasady stylistyki języka angielskiego oraz potrafi zidentyfikować i wyjaśnić użycie konkretnych środków stylistycznych w tekście wyjściowym;
  • ma pogłębioną wiedzę na temat zagadnień stylistycznych z perspektywy różnic między językami i kulturowo uwarunkowanymi konwencjami tekstowymi;
  • rozumie zależności stylistyczne między tekstem wyjściowym a docelowym oraz ich złożony charakter;
  • potrafi zastosować tę wiedzę i umiejętności w procesie tłumaczenia, a zwłaszcza w zakresie redagowania tekstu, w taki sposób, by przekład odpowiadał właściwościom stylistycznym oryginału.

 

Warsztaty tłumaczeniowe (mgr Katarzyna Wojtak)
Celem zajęć jest zapoznanie słuchaczy z praktyczną stroną wykonywania tłumaczeń różnego typu tekstów; warsztaty polegają na samodzielnym tłumaczeniu tekstów pod kątem wskazówek prowadzącego i na podstawie wiadomości, m.in. z „Translatoryki”.
W efekcie słuchacz:

  • potrafi tłumaczyć różnego typu teksty z zastosowaniem różnych strategii i technik przekładu;
  • jest świadom różnorodności problemów przekładowych i potrafi je rozwiązywać w trakcie przekładu;
  • jest świadom kompleksowej i relatywnej natury przekładu;
  • potrafi podejmować świadome i uzasadnione decyzje przekładowe;
  • potrafi dostosować się do normy docelowej, zarówno językowej, jak i kulturowej.

 

Przekład tekstów specjalistycznych (mgr Małgorzata Filec)
Celem zajęć jest zapoznanie uczestników kursu z pojęciem tekstów i języków specjalistycznych na gruncie języka angielskiego, rozwijanie wiedzy na temat różnego typu tekstów oraz ich językowych wykładników, wykazanie różnic i podobieństw między tekstami specjalistycznymi w języku wyjściowym i docelowym.
W efekcie słuchacz:

  • rozumie pojęcie „tekstu specjalistycznego”;
  • potrafi określić typ tekstu specjalistycznego oryginału oraz zastosować jego odpowiednik w przekładzie;
  • potrafi zredagować tekst specjalistyczny, biorąc pod uwagę specyfikę wypowiedzi specjalistycznych tekstów docelowych.

 

Gramatyka dla tłumaczy (dr D. Kopcińska)
Celem zajęć jest przekazanie słuchaczom wiedzy na temat tych własności gramatycznych polszczyzny, które wpływają bezpośrednio na doskonalenie językowego kształtu polskiego tekstu, zwłaszcza pisanego. Wiedza ta w założeniu pozwoli na rozwijanie umiejętności świadomego, poprawnego i sprawnego (samodzielnego) tworzenia wypowiedzi pisemnych w języku polskim oraz na ocenę stopnia odpowiedniości poziomu językowego tekstu polskiego i tekstu w języku oryginału.
W efekcie słuchacz:

  • zna reguły morfologiczne i składniowe gramatyki języka polskiego;
  • umie zastosować swoją wiedzę zarówno do oceny poprawności analizowanego tekstu polskiego, jak i do pracy nad budową nowego tekstu po polsku;
  • umie samodzielnie podnosić swoje kwalifikacje językowe;
  • ma świadomość związku poprawności gramatycznej tekstów, które tworzy w języku polskim, z reprezentowanym przez siebie poziomem kultury.

 

Polska semantyka leksykalna (dr hab. Magdalena Zawisławska)
Celem zajęć jest nauczenie słuchaczy podstaw szeroko rozumianej semantyki leksykalnej. Omówione zostaną zagadnienia z zakresu słowotwórstwa (pochodność wyrazów, kierunek motywacji, derywaty strukturalne i asocjacyjne, typy formantów, produktywność formantów, kategorie i typy słowotwórcze oraz internacjonalizacja w polskim słowotwórstwie) oraz poprawności leksykalnej.
W efekcie słuchacz:

  • widzi różnicę między wyrazami pochodnymi i niepochodnymi;
  • potrafi przeprowadzić samodzielnie analizę słowotwórczą;
  • orientuje się w tendencjach słowotwórczych we współczesnej polszczyźnie;
  • potrafi rozpoznać i poprawić typowe błędy leksykalne.

 

Ortografia i interpunkcja w polszczyźnie (dr hab., prof. UW Dorota Zdunkiewicz-Jedynak, dr hab. Iwona Burkacka, mgr Marcin Będkowski)
Celem zajęć jest zapoznanie uczestników kursu z zasadami korekty językowej tekstu pod względem ortograficznym i interpunkcyjnym. z zakresu polskiej ortografii zostaną podjęte takie problemy, jak zakres zastosowania wielkich i małych liter, pisownia łączna i rozdzielna, użycie łącznika, dzielenie wyrazów, pisownia skrótów i skrótowców. Przedmiotem szczególnej uwagi będą kwestie trudne lub wątpliwe. Celem zajęć poświęconych przestankowaniu jest wskazanie na zależność interpunkcji od składni oraz pokazanie wpływu znaków interpunkcyjnych na odczytanie znaczenia zdania. Omówione zostaną błędy i usterki interpunkcyjne najczęściej spotykane w tłumaczeniach na język polski.
W efekcie słuchacz:

  • umie poprawnie posługiwać się zasadami polskiej ortografii i znakami interpunkcyjnymi;
  • potrafi tak kształtować tekst (pod względem interpunkcyjnym), by był on jednoznaczny i przekazywał treści zgodne z intencją autora.

 

Polska etykieta językowa (dr hab., prof. UW Marek Łaziński)
Na zajęciach studenci poznają zasady etykiety językowej w komunikacji prywatnej i oficjalnej w ramach teorii grzeczności językowej i maksym grzeczności Brown i Levinsona. Szczególna uwaga będzie poświęcona formom adresatywnym jako podstawowemu środkowi wyznaczania hierarchii i dystansu. Na przykładzie tekstów literackich i urzędowych słuchacze będą mogli prześledzić reguły tłumaczenia czy adaptacji form adresatywnych między językami, których systemy są pod tym względem zupełnie różne, jak np. polski, rosyjski i angielski.
W efekcie słuchacz:

  • potrafi wydzielić i zdefiniować środki służące konstruowaniu grzeczności na osi dystansu i hierarchii;
  • potrafi dostosować te środki do określonego typu komunikatu i sytuacji;
  • potrafi stosować polskie formy adresatywne: uniwersalne, profesjonalne i rytualne;
  • potrafi przetłumaczyć formy grzecznościowe języka o innym systemie adresatywnym.

 

Warsztaty ze stylistyki polskiej (dr Tomasz Karpowicz)
Zajęcia poświęcone praktycznemu omówieniu stylów funkcjonalnych. Słuchacze rozpoznają przejawy dobrego stylu, a także błędy i usterki stylistyczne. Dyskusja dotyczy granic ingerencji redaktora w tekst, ale obejmuje także funkcjonalność konkretnych innowacji stylistycznych, metody wprowadzania skrótowców do tekstu, zaawansowane uwarunkowania składni przy podmiocie szeregowym, najnowszy kształt normy językowej regulującej użycie imiesłowowych równoważników zdania i inne trudne zagadnienia poprawnościowe.
W efekcie słuchacz:

  • zna zróżnicowanie stylistyczne współczesnej polszczyzny;
  • rozumie pojęcie błędu stylistycznego;
  • potrafi poprawiać błędy stylistyczne;
  • nie popełnia błędów stylistycznych we własnych tekstach.

 

Warsztaty redaktorskie (dr Tomasz Karpowicz)
Na zajęciach słuchacze poznają najważniejsze aspekty pracy korektora i redaktora językowego w redakcji prasowej albo w wydawnictwie. Całościowej obróbce językowej, obejmującej wszystkie typy błędów, poddaje się teksty publicystyczne, popularnonaukowe i naukowe. Ich poziom językowy okaże się bardzo zróżnicowany - tak żeby ze szkolenia mogły skorzystać zarówno osoby mające doświadczenie zawodowe, jak i dopiero zaczynające w branży. Ważnym tematem jest spójność tekstu. Ćwiczenia rozwijają znajomość zagadnień poprawności językowej. Prowadzący omawia ze słuchaczami najważniejsze postulaty współczesnej polskiej polityki językowej oraz najnowsze tendencje rozwojowe polszczyzny i ich opis zawarty w najważniejszych publikacjach normatywnych. Dużo uwagi poświęca się najtrudniejszym kwestiom z zakresu ortografii profesjonalnej i interpunkcji, ze szczególnym uwzględnieniem przestankowania w zapisie dialogów.
W efekcie słuchacz:

  • umie wskazać błędy językowe w różnego typu tekstach;
  • potrafi poprawić tekst tak, żeby nie zawierał błędów językowych.

 

Jak pisać jasno i przystępnie (dr hab., prof. SWPS Włodzimierz Gruszczyński)
Celem zajęć jest uświadomienie studentom, jakie formy językowe sprzyjają rozumieniu tekstu polskiego, a jakie to rozumienie utrudniają. Studenci poznają podstawowe reguły jasnego pisania i redagowania tekstu. Zapoznani zostaną także z literaturą na ten temat (w tym poradnikami pisania tekstów „unijnych”) oraz z narzędziami informatycznymi przeznaczonymi do kontroli stopnia trudności tekstu (zarówno angielskiego, jak i polskiego) oraz możliwościami, które one dają osobie odpowiedzialnej za ostateczną formę tekstu.
W efekcie słuchacz:

  • potrafi wskazać w tekście formy i konstrukcje, które mogą utrudniać rozumienie tekstu;
  • umie sprawdzić za pomocą narzędzia informatycznego stopień trudności tekstu i właściwie zinterpretować wyniki;
  • umie przeredagować tekst w taki sposób, by zachował on swą wartość informacyjną, a jednocześnie stał się bardziej przystępny.

 

Warsztaty z weryfikacji tłumaczenia (dr Karolina Dębska)
Celem zajęć jest zapoznanie słuchaczy z kryteriami oceny przekładu jako produktu. Weryfikacji poddawana jest zarówno strona językowa tekstu docelowego, jak i jakość tłumaczenia w zależności od przyjętych kryteriów (celu, typu tekstu, funkcji tekstu, odbiorcy tekstu itp.).
W efekcie słuchacz:

  • wie, na czym polega weryfikacja tłumaczenia i jak się ją przeprowadza;
  • zna kryteria oceny jakości tłumaczenia używane przy weryfikacji przekładu;
  • potrafi ocenić, które z tych kryteriów są najważniejsze w przypadku konkretnego tekstu;
  • potrafi poprawić przekład w taki sposób, żeby pasował do przyjętych kryteriów;
  • potrafi ocenić tekst przekładu pod względem poprawności translatorycznej (zależnej od przyjętych kryteriów) oraz pragmatycznej;
  • potrafi ocenić tekst przekładu pod względem poprawności językowej;
  • potrafi wskazać i poprawić błędy zarówno językowe, jak i translatoryczne, a także uzasadnić swoje wybory w kontekście ww. kryteriów.

 

Warsztaty z redakcji tekstu przetłumaczonego (dr Marta Falkowska)
Zajęcia mają charakter praktyczny. Uczestnicy analizują różnego rodzaju teksty tłumaczone z języka angielskiego pod kątem ich funkcjonowania w języku docelowym - polskim. Celem zajęć jest uwrażliwienie słuchaczy na różnorodne typy błędów pojawiających się w tekście przetłumaczonym wskutek bezrefleksyjnego przenoszenia struktur charakterystycznych dla języka wyjściowego. Omówione zostaną m.in. następujące problemy: poprawność tekstu tłumaczonego pod względem fleksyjnym, słowotwórczym i składniowym (konstrukcje syntetyczne i analityczne, kalkowanie struktur, poprawność w zakresie związków składniowych, kolokacje, szyk zdania);problem pozornych ekwiwalentów leksykalnych; interferencje o charakterze pragmatyczno-kulturowym.
W efekcie słuchacz:

  • samodzielnie ocenia tekst tłumaczony;
  • wskazuje różne rodzaje błędów w tekście tłumaczenia;
  • wykorzystuje w praktyce wiedzę z zakresu polskiego językoznawstwa normatywnego, aby uzasadnić konieczność wprowadzenia w tekście tłumaczenia określonych poprawek;
  • dokonuje korekty i redakcji tekstu tłumaczonego.

 

Słowniki i inne zasoby (dr hab., prof. UW Mirosław Bańko)
Przedmiotem kursu są słowniki i inne publikacje referencyjne, szczególnie te, które pomocne są w procesie tłumaczenia i redakcji tekstu polskiego. Słuchacze nabędą umiejętności posługiwania się słownikami, a także nauczą się wybierać słowniki godne zaufania i odpowiednie do ich potrzeb.
W efekcie słuchacz:

  • potrafi korzystać ze słowników i innych zasobów przydatnych w pracy tłumacza;
  • umie wybierać godne zaufania słowniki spośród tych, które są oferowane przez wydawców.

 

Kultura a przekład (mgr Katarzyna Wojtak)
Przedmiot poświęcony jest podstawowym zagadnieniom kultury anglo-amerykańskiej, które mają znaczenie dla przekładu z języka angielskiego na język polski. Nacisk położony jest na sprawy współczesne związane z polityką i obyczajowością. Studenci zapoznają się z wydarzeniami i postaciami ważnymi w kulturze brytyjskiej i amerykańskiej, śledzą ich wpływ na teksty literackie i publicystyczne.
W efekcie słuchacz:

  • potrafi ocenić różnice między angielskojęzycznym a polskojęzycznym obszarem kulturowym;
  • umie ocenić zagrożenia spowodowane tymi różnicami;
  • potrafi unikać tzw. nieporozumień kulturowych w procesie przekładu.

 

Przekład medialny (dr hab. Ewa Gruszczyńska)
Celem zajęć jest zapoznanie studentów z różnymi typami przekładu występującego w mediach masowych, a przede wszystkim z przekładem prasowym, zarówno dawnym, jak i współczesnym, oraz przekładem telewizyjnym, a także kinowym. Studenci poznają cechy charakterystyczne dla przekładu informacji prasowej, felietonu, recenzji, reklamy oraz nauczą się analizy poszczególnych gatunków występujących w mediach, zarówno polsko-, jak i obcojęzycznych, poznają funkcje tekstów medialnych i nauczą się sztuki ich przekładu.
W efekcie słuchacz:

  • rozumie pojęcie „przekładu medialnego”;
  • potrafi określić typ tekstu medialnego oryginału;
  • potrafi przetłumaczyć dowolny tekst medialny;
  • potrafi zredagować przetłumaczony tekst medialny zgodnie z normą językową i docelową normą kulturową.

 

Współczesne tendencje przekładoznawcze (dr hab., prof. UW Małgorzata Tryuk)
Program kursu obejmuje współczesne teorie przekładoznawcze, ich powiązania z językoznawstwem, socjo- i psycholingwistyką. Wprowadza najważniejsze terminy oraz wyjaśnienie podstawowych pojęć translatorycznych. Kurs ma na celu zapoznanie studentów ze współczesną myślą przekładoznawczą na świecie i w Polsce, wykształcenie umiejętności zarówno preskryptywnego, jak i deskryptywnego spojrzenia na przekład, dostarczenie podstaw teoretycznych, które ułatwią tłumaczenie konkretnych tekstów mówionych i pisanych. Program uwzględnia następującą tematykę: dawni teoretycy przekładu, wczesny okres językoznawczy, niemiecka (komunikacyjna) szkoła przekładu, socjolingwistyczne badania francuskie - podejście tekstowe, manipuliści oraz takie zagadnienia z zakresu przekładoznawstwa, jak: operacje procesu przekładu, kompetencje tłumacza, kryteria dobrego przekładu, tłumaczenie pisemne, tłumaczenie ustne (w tym środowiskowe), tłumaczenie filmowe.
W efekcie słuchacz:

  • ma orientację we współczesnych teoriach przekładu;
  • umie zastosować teorię do praktyki przekładu;
  • jest świadomy najważniejszych problemów związanych z przekładem;
  • wie i rozumie, że przekład zarówno jako proces, jak i produkt ma charakter dialektyczny, tzn. opiera się na czynnikach tworzących przeciwieństwa.